Cisza głośniejsza od krzyku

Konzentrationslager Auschwitz-Birkenau był największym obozem koncentracyjnym, symbolem śmierci, Holocaustu oraz masowej eksterminacji ludności żydowskiej.

Kompleks obozów koncentracyjnych został założony 27 kwietnia 1940 roku z polecenia Heinricha Himmlera na terenie Oświęcimia, jednego z najstarszych Piastowskich grodów kasztelańskich w Polsce. Zespół obozów istniał w tym mieście od roku 1940 do 1945. Kiedy pisze się o wojnie, o masowym ludobójstwie Żydów, najczęściej mówi się właśnie o Auschwitz-Birkenau (Polskie odpowiedniki: Oświęcim-Brzezinka). To właśnie tutaj miała miejsce najciemniejsza odsłona wojny.

Obóz składał się z trzech lokacji: Auschwitz I, Auschwitz II i Monowitz. Auschwitz I – był to obóz macierzysty. Znajdowało się tu centrum dowodzenia całym kompleksem. Został utworzony na byłych austriackich, a później polskich koszarach wojskowych. 4 maja 1940 roku Rudolf Hoss został mianowany oficjalnie komendantem obozu. 20 maja do obozu przywieziono pierwszych więźniów – przestępców kryminalnych, których na rozkaz Hossa sprowadzono z obozu w Saschenhausen. Oznaczono ich numerami od 1 do 30… Jak się okazało później stanowili oni zalążek kadry obozowej (blokowi, kapo).

Obóz na początku był przeznaczony do przetrzymywania Polaków, którzy walczyli z okupantem. Do obozu kierowano wielu młodych ludzi, którzy chcieli się przyłączyć do coraz silniejszego ruchu oporu. Z czasem jednak, do obozu sprowadzano Żydów, radzieckich jeńców wojennych oraz homoseksualistów.  W roku 1942 liczba więźniów sięgnęła 20 tysięcy. W czerwcu tego samego roku do obozu przywiezono wagonami drugiej klasy kolejnych ludzi. Było ich prawie 730. Warto dodać, że w roku 1941, po raz pierwszy do obozu przyjechał Himmler, który zarządził rozbudowę obozu tak, żeby mógł on pomieścić ok. 30 tysięcy ludzi. W tym czasie powstały także plany budowy drugiego obozu – Auschwitz II, który miał zostać zbudowany w pobliskiej wsi – Brzezince.

Drugim głównym obozem był wyżej wymieniony przeze mnie obóz – Aushchwitz II-Birkenau. Obóz w Brzezince był obozem śmierci. To tutaj śmierć poniosło ponad milion ludzi. To tutaj były krematoria i komory gazowe. To wlaśnie w Birkenau zabito największą liczbę ludzi.

Obóz znajdował się 3 km od macierzystego obozu Auschwitz I. Budowę rozpoczęto w październiku 1941 roku. Obóz budowali radzieccy więźniowie. Obóz miał powierzchnię ogromnego prostokąta, którego obszar obejmowal ponad 140 hektarów. Był on otoczony drutem kolczastym, który znajdował się pod napięciem. Na terenie tej ogromnej powierzchni zbudowano ok. 300 budynków. (Baraki, latryny, komory gazowe). Budynki te zostały podzielone na kilkanaście grup. Były to między innymi: krematoria, obozy: męskie, żeńskie, cygańskie, żydowskie oraz rodzinne. Wiosną roku 1941 Heinrich Himmler ogłosił Endlösung, jak wśród nazistów określano ostateczne rozwiązanie kwesti żydowskiej.

Ludobójstwo ludności żydowskiej rozpoczęto latem 1942 roku. Początkowo odbywała się w Auschwitz I, później przeniesiono wykonywanie tej czynności do Birkenau, gdzie w prowizorycznych domkach (komorach gazowych) zabijano ludzi. Ciała były grzebane, a w późniejszym czasie palone. W lecie tegoż roku rozpoczęto budowę czterech zespołów krematoriów (II,III,IV i V). Budową zajęła się firma Hoch und Tiefbau. Krematoria IV i V były całkowicie budynkami naziemnymi. W roku 1943 zakończono budowę krematoriów i oddano je do użytku.

Transport ludności do obozu wyglądał w sposób następujący: Ludność była dowożona koleją. Ostatnim przystankiem była tzw. Judenrampe, która byla umieszczona na głównej linii pomiędzy obozami Auschwitz. W zależności od potrzeby, ludzie byli dzieleni. Część z nich musiała iść do katorżniczej pracy. Inni służyli jako „króliki doświadczalne” w eksperymentach medycznych. Ludzie starzy, chorzy oraz dzieci byli prowadzeni na śmierć do komór gazowych. Bez wyjątku. Pozbawieni rzeczy osobistych, musieli patrzeć często na śmierć swoich bliskich. Ginęli przez Cyklon B, który wydzielał z siebie cyjanowodór. Po przedostaniu się do krwi, człowiek momentalnie zostawał wewnętrznie uduszony. Krematorium i komory gazowej użyto ostatni raz 28 listopada 1944 roku,podczas likwidacji obozu.

Trzecim, najmniejszym obozem w kompleksie Auschwitz-Birkenau, był obóz Monowitz. Został założony w roku 1942, był podobozem Auschwitz I. Od roku listopada 1943 stał się obozem niezależnym. Komendantem obozu był Heinrich Schwarz. Monowitz był od początku obozem pracy, więźniowi ginęli od katorżniczej pracy, do której byli zmuszani.

W roku 1944 w wyniku sytuacji strategicznej na froncie wschodnim, rozpoczęto plany przygotowawcze do likwidacji obozów. W sierpniu zaczęła się masowa ewakuacja więźniów w głąb Rzeszy.  Zaczęto palenie dokumentów, planów dalszej rozbudowy oraz zakopywanie śladów, dołów , przygotowano do wysadzenia budynki. 17 stycznia 1945 roku odbył się dla ponad 67 tysięcy więźniów ostatni apel. Rozpoczęto tzw. „Marsze śmierci” – wymarsze skatowanych więźniów w głąb Rzeszy, gdzie mieli służyć w pracach na cele zbrojeniowe. Więźniowie musieli pokonać 63 kilometry z Oświęcimia do Wodzisławia. Ci, którzy przeżyli zostali następnie władowani do pociągów, gdzie w nieludzkich warunkach wyjechali w stronę Austrii i Niemiec.

9 tysięcy więźniów, którzy zostali w obozie, mieli być zgładzeni. Obóz, który został w dużej części opuszczony przez esesmanów, został wyzwolony przez żołnierzy 60 Armii I frontu Ukraińskiego,a konkretnie 100 Lwowska Dywizja Piechoty. Wyzwolenia doczekało ok. 7,5 tysięcy ludzi. Część ludzi, tuż po wyzwoleniu wróciła do domów, reszta została umieszczona w prowizorycznych szpitalach na terenie obozu. Większość z nich zginęła z wyczerpania.Liczba ofiar w Auschwitz-Birkenau mogla sięgnąć nawet 4,8 mln osób.

Ludzie wielokrotnie próbowali uciekać z piekła, jakim był obóz. Z pośród 700 prób ucieczki, ok. 300 było udanych. Najbardziej spektakularną była ucieczka Witolda Pileckiego, który uciekł, przekazując jednocześnie istotne informacje na temat obozu. (Tzw.”Raporty Pileckiego”)  Nieudane próby ucieczki były karane nieludzko. Ludzie umierali w cierpieniu, często do komór gazowych wprowadzano rodzinę niedoszłego uciekiniera, dlatego też ruch oporu w obozie był przeciwny jakimkolwiek ucieczkom.

Po wyzwoleniu obozu, 16 kwietnia 1947 roku odbyła się publiczna egzekucja pierwszego komendanta obozu Rudolfa Hossa (kolejnymi byli Artur Liebehenschel oraz Richard Baer). Został on powieszony na szubienicy.

Przez kilka kolejnych lat obóz stał opuszczony. Na wniosek byłych więźniów, Rząd Polski zdecydował odbudować Auschwitz i przekształcić je w Państwowe Muzeum. Od roku 2005 do muzeum przybywa ponad milion osób rocznie, w tym połowa duża część spoza Polski. W roku 1979, tereny obozu zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Komitet uznał,że będzie to jedyne miejsce tego typu na liście. Nazwa obozu figuruje jednak również w imieniu innych miejsc ludobójstwa. Również w roku 1979, Papież Jan Paweł II odbył mszę, dla prawie 500 000 tysięcy ludzi i beatyfikował wtedy Edytę Stein (niemiecka filozof, pochodzenia żydowskiego, od 1999 patronka Europy). 28 maja 2005 roku kolejny Papież-Benedykt XVI odprawił mszę i modlił się za ofiary Holocaustu. Z uwagi na narodowość Papieża, było to wydarzenie symboliczne.

Czym dzisiaj dla ludzi jest obóz koncentracyjny Auschwitz-Birkenau ? Większość ludzi nie jest w stanie sobie wyobrazić, co działo się na terenach Oświęcimia i Brzezinki w latach 1940-45. By móc choć w drobny sposób uzmysłowić sobie mękę jaką przeżywali ludzie w obozie, proponuję wybrać się do Muzeum w Oświęcimiu. Jest to muzeum inne niż wszystkie. Takiego muzeum nie ma nigdzie indziej a szczery do bólu przekaz jakiego dostarcza w muzeum człowiek zwiedzający jest przytłaczający. Nie umkną uwadze fotografie, nie umkną uwadze dziecięce buciki, które w licznej grupie można zobaczyć za szybą. Nieopisane jest to co można zobaczyć schodząc do cel i pomieszczeń, gdzie 70 lat temu masowo ginęli ludzie. Każdy Polak powinien choć raz przybyć do Oświęcimia. Do miasta przylgnęła etykieta śmierci, a obóz, w którym zginęło ok. 4,8 mln ludzi do dzisiaj uchodzi za symbol zagłady.

P.

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s